Câu chuyện người bán thịt từ chối bổng lộc, giữ nghĩa khí đức vua còn mến phục

7 Tháng Sáu, 2024

Tại nước Sở có một người bán thịt dê tên là Duyệt, sinh vào thời Chiến Quốc nên khi vua Sở Chiêu Vương bỏ nước và trốn chạy khi quân giặc ập tới, ông Duyệt cũng vì thế mà bỏ chạy để cứu lấy cái mạng của mình. Xem thêm […]

Rate this post

Câu chuyện người bán thịt từ chối bổng lộc

Tại nước Sở có một người bán thịt dê tên là Duyệt, sinh vào thời Chiến Quốc nên khi vua Sở Chiêu Vương bỏ nước và trốn chạy khi quân giặc ập tới, ông Duyệt cũng vì thế mà bỏ chạy để cứu lấy cái mạng của mình.

Sau khi vua Chiêu Vương lấy lại được nước, ông trọng thưởng cho những kẻ đã phò tá mình trong lúc sa cơ. Mọi người đều vui mừng nhận thưởng, nhưng ông Duyệt lại từ chối. Ông nói rằng khi vua mất nước, dân tị nạn cũng mất luôn nghề của mình. Cho đến nay, khi vua lấy lại được nước, dân tị nạn cũng được quay trở lại nghề cũ, có đủ ăn, đủ mặc, nên ông không mong đợi được nhận thưởng từ vua.

Nghe những lời này, vua Chiêu Vương cảm thấy ông Duyệt là người có đạo đức cao và muốn ông nhận thưởng hơn. Nhưng ông Duyệt tiếp tục từ chối và nói rằng ông là một kẻ hèn mọn, không đủ trình độ để nhận chức Tam Công.

Vua Chiêu Vương nghe ý kiến của ông Duyệt và thấy ông là một người rất có lý, nên ông quyết định không ép buộc ông nhận thưởng và chức vụ. Thay vào đó, vua tới nhà của ông Duyệt để chơi và thể hiện sự kính trọng.

Ông Duyệt tiếp tục từ chối và nói rằng theo phép nước Sở, chỉ những người có công to và được trọng thưởng mới được vua đến nhà. Ông cho rằng nếu vua đến nhà mình, sẽ làm giảm uy tín và bị chế nhạo.

Vua Chiêu Vương nghe lời ông Duyệt và thấy ông có lý, nên quay lại và bảo quan Tư Mã Tử Kỳ rằng ông Duyệt là một người có đạo đức cao và xứng đáng nhận chức Tam Công.

Nhưng ông Duyệt lại từ chối, nói rằng ông biết chức vụ Tam Công quý hơn nghề bán thịt dê và mang lại lợi nhuận lớn. Nhưng ông không muốn vua mang tiếng là gia ơn không phải nghĩa và không dám ham tước lộc. Ông xin được về giữ nghề bán thịt dê của mình.

Bài học từ câu chuyện người bán thịt từ chối bổng lộc này cho thấy dù chỉ là một người bình dân, ông Duyệt hiểu rõ đạo lý cao xa và không nhận lợi nếu không có công. Dẫu biết được vua ban thưởng vàng bạc hay chức vụ quyền quý, ông vẫn quyết định không nhận.

Ông hiểu rõ đạo nghĩa của người kinh doanh “không phải của mình thì không lấy” và biết chế ngự lòng tham của mình. Những người như ông ngày nay thật hiếm có.

Đạo kinh doanh đáng nể của người xưa

Trong “Cổ học tinh hoa” đã ghi lại: “Người thức thời có chí, dù có làm nghề gì, dù ở thời điểm biến loạn đến đâu, thì cũng không chịu đắm đuối vào sự bất nghĩa, khác nào cây tùng cây bách, mùa đông sương tuyết mà vẫn xanh, khác nào con gà trống kia, mưa gió tối tăm mà vẫn gáy.”

Người làm ăn kinh doanh từ xưa đến nay luôn tập trung vào lợi nhuận, nhưng họ không thừa nhận việc này. Mục đích của việc buôn bán đều là vì lợi. Họ luôn kiên trì giữ vững sự cân bằng giữa “Nghĩa” và “Lợi” trong việc kinh doanh của mình. Lợi này phải chính đáng và phù hợp với đạo đức.

Người quân tử xem trọng tiền tài, nhưng không tùy tiện nhận. Tiền tài hợp với đạo đức thì không thể không quý trọng, bởi đó là của cải do bản thân làm ra, không thể tiêu xài hoang phí. Nếu không phải là của cải do lao động, thì dẫu có nhận cũng sẽ cảm thấy bất an.

Có thể thấy rằng tài phú phải do tự mình làm nên, dựa vào sức lao động và tri thức của bản thân mà có được, thì khi sử dụng tiền tài mới cảm thấy an vui. Nếu chỉ dựa vào lừa gạt, kiếm lợi một cách phi đạo đức, lấy số lượng thay cho chất lượng, thì dù có thu được lợi ích ngắn hạn, nhưng không thể bền vững.

Của bất nghĩa đến dễ dàng, nhưng lại trái với lương tâm, sẽ khiến con người trằn trọc, lo lắng, không thể có kết cục tốt lành.

Trong “Chu Dịch” có câu “Tích thiện chi gia, tất hữu dư khánh. Tích bất thiện chi gia, tất hữu dư ương”, người tích thiện thường vui, người tích ác thì gặp tai ương. Người lương thiện thường được thượng đế ưu ái, vì họ phù hợp với đạo trời.

Đạo kinh doanh nằm ở việc cạnh tranh công bằng, dựa trên nguyên tắc giao dịch tự nguyện, bình đẳng, thành tín và ước thúc hành vi của mỗi thương nhân. Chỉ khi tuân thủ nghiêm ngặt thương đạo, bán hàng sạch và không bắt nạt người yếu thế, mới có thể trở thành một thương nhân chân chính.

Những thương nhân tuân thủ đạo đức luôn buôn bán trung thực, thành công nhờ “Hữu đạo tài thường đủ”, và luôn đặt lợi ích của người khác lên trước.

Tin cùng chuyên mục