Gà ngậm hoa hồng có ý nghĩa gì mà cứ Tết đến nhà nào cũng cúng, nhất thiết phải là hoa hồng đỏ mà không phải hoa khác?

11 Tháng Sáu, 2024

Từ bấy lâu nay, trong mâm cỗ cúng giao thừa hay cúng gia tiên ngày Tết không thể thiếu con gà luộc và đĩa xôi gấc đỏ tươi. Đặc biệt, gà ngậm hoa hồng là vật phẩm thường xuyên xuất hiện nhưng không phải ai cũng hiểu ý nghĩa của […]

Rate this post

Từ bấy lâu nay, trong mâm cỗ cúng giao thừa hay cúng gia tiên ngày Tết không thể thiếu con gà luộc và đĩa xôi gấc đỏ tươi. Đặc biệt, gà ngậm hoa hồng là vật phẩm thường xuyên xuất hiện nhưng không phải ai cũng hiểu ý nghĩa của nó.

1. Gà ngậm hoa hồng có ý nghĩa gì?

Ly do ga ngam hoa hong

Một số ý nghĩa tốt đẹp liên quan tới hình ảnh gà trống miệng ngậm hoa hồng đỏ trên mâm cúng đó là. 

1.1 Biểu tượng cho may mắn

Với mong muốn cầu sự may mắn, khỏe mạnh cho gia đình trong cả năm, chúng ta đã nghĩ rất nhiều cách để bày tỏ lòng thành của mình. Vì thế ngay cả việc mâm cúng ngày Tết có một con gà ngậm hoa hồng cũng là vì ý nghĩa này. Điều đặc biệt thì đây phải là gà trống, hướng vào bát hương.

Theo đó miệng gà phải ngậm bông hoa hồng như để biểu thị cho sự may mắn vì hoa hồng tượng trưng cho vận may, còn màu đỏ tượng trưng cho vận đỏ.

Vì vậy, theo văn hóa của người Việt, việc cúng gà trống ngậm hoa hồng đúng trong đêm giao thừa – khoảnh khắc thiêng liêng của đất trời mang ý nghĩa tiễn biệt những điều xui xẻo của năm cũ và cầu mong một năm mới an khang, thịnh vượng.

1.2 Con gà trống là loài có 5 đức lớn

Chọn gà trống để cúng còn là vì trong 12 con giáp, gà trống biểu tượng cho sự cương trực, mạnh mẽ; trong văn học gà trống được cho là loài có 5 đức lớn. Thời Nguyễn, Tả quân Lê Văn Duyệt từng nói với vua Gia Long về 5 cái đức của gà như sau:

  • Văn: thân có màu lông đẹp, đầu có mào như đội mũ cánh chuồn của ông tiến sĩ, biểu tượng cho văn.
  • Võ: chân cứng, có cựa nhọn để làm vũ khí, biểu tượng cho võ.
  • Dũng: gà thấy đối thủ là xông vào, sẵn sàng chiến đấu bảo vệ đàn, biểu tượng cho dũng khí.
  • Nhân: gà trống đầu đàn luôn gọi bầy đến rồi mới ăn cùng, không bao giờ ăn một mình, biểu tượng cho nhân.
  • Tín: đúng giờ, đúng canh liền cất tiếng gáy, luôn gáy đúng giờ bất kể thời tiết, hay mùa nào.

Hình ảnh đẹp đẽ của gà trống được người dân đúc kết qua đoạn thơ:

“Trên đầu đội sắc vua ban
Dưới thời yếm thắm, dây vàng xum xuê
Thần linh đã gọi thì về
Ngồi trên mâm ngọc gươm kề sau lưng”.

1.3 Gà trống gọi mặt Trời báo hiệu năm mới

Từ đặc điểm gà trống gáy khi Mặt Trời lên nên nhiều người có niềm tin rằng con gà trống được cho là có tác động vào thời gian của con người và được thi vị hóa.

Hơn nữa, tiếng gáy báo sáng đánh thức mọi người thể hiện trí tuệ, niềm tin. Chính bởi vậy, người ta chỉ dùng gà trống để cúng chứ không dùng gà mái hay gà trống thiến.

Bông hoa hồng đỏ gắn ở mỏ gà không chỉ để trang trí thì bông hoa hồng đỏ trên mỏ gà trống chính là biểu tượng của hình ảnh gà trống cất tiếng gáy gọi Mặt Trời của ngày đầu tiên báo hiệu năm mới đã đến.

2. Truyền thuyết dẫn đến phong tục gà ngậm hoa hồng

Net phong tuc ngay Tet

2.1 Truyền thuyết liên quan tới Mặt Trời

Theo truyền thuyết, Ngọc Hoàng tạo ra mặt Đất và muôn loài nhưng cảm thấy nơi đây lạnh lẽo và ẩm thấp nên mới sai 10 mặt Trời xuất hiện để soi sáng và sưởi ấm cho mặt Đất nhưng do có quá nhiều mặt Trời nên đất lại trở nên khô, nứt nẻ.

Lúc này xuất hiện một dũng sĩ bắn hạ 9 mặt Trời bằng cung tên của mình, từ đó mặt Trời duy nhất còn sót lại vì sợ hãi nên trốn lên cao, không lộ diện.

Cuối cùng, mặt Đất lại trở về với sự lạnh lẽo, tăm tối khi xưa. Con người và muôn loài đã hợp sức lại để cùng gọi mặt Trời ló dạng nhưng không thành công.

Cho đến khi một con gà trống khỏe mạnh cất tiếng gáy, mặt Trời vì tò mò với tiếng gáy của nó nên xuất hiện làm sáng bừng không gian, sưởi ấm cho cả mặt Đất.

Khi đến đêm giao thừa (trừ tịch) – đêm trời đất tối tăm nhất, cũng là lúc mặt trời ẩn mình sâu nhất, mọi người lại kháo nhau cúng gà trống để đánh thức mặt Trời xuất hiện chiếu sáng cho muôn loài.

Tiếp đến, hình tượng bông hoa hồng đỏ cũng chính là biểu tượng cho hình ảnh con gà trống rướn cổ, cất cao tiếng gáy gọi mặt trời trong ngày đầu tiên của năm mới.

2.2 Truyền thuyết liên quan tới người đàn ông làm thịt gà

Bên cạnh đó, còn có một ý nghĩa khác được người dân truyền miệng lại. Ngày xưa có một người đàn ông nọ khi đang chuẩn bị cắt tiết gà để chuẩn bị cho mâm cúng giao thừa thì người vợ chuyển dạ sinh con.

Vì bận với việc chăm sóc cho vợ sinh con nên ông đã bỏ dở việc đang làm. Sau đó khi ông nhớ ra, xuống bếp để làm tiếp thì con gà đã chạy đi đâu mất, tìm mãi mới thấy con gà đã nằm chết trong bụi hoa hồng.

Người đàn ông đang lo lắng thì những người hàng xóm xung quanh an ủi rằng đó có lẽ là điềm lành nên đã đem gà vào làm thịt, sau khi luộc gà chín và dâng lên bàn thờ thì anh ta cũng đã ngắt một bông hoa hồng rồi gắn vào mỏ con gà.

Kể từ đó mọi người trong xóm cũng làm theo như là một cách để thể hiện rằng điềm lành sắp tới với họ.

3. Những tư thế gà cúng thường gặp

Ngoài việc trang trí gà ngậm hoa hồng trên mâm cúng được quan tâm thì việc để gà như thế nào cho phù hợp cũng rất quan trọng. Sau đây là một số tư thế gà cúng mà bạn có thể tham khảo.

3.1 Buộc gà cúng cánh tiên

Tu the ga dep

Các bước buộc gà cúng cánh tiên cho dịp lễ, Tết, đám tiệc, đám hỏi: 

  • Bước 1: Trước tiên bạn cần nâng cổ gà thẳng đứng rồi ép sát vào thân.
  • Bước 2: Bắt chéo cánh về phía trước để các khớp tiếp xúc với nhau, sau đó dùng dây cố định lại.
  • Bước 3: Dùng dao khía nhẹ ở phần khuỷu cánh của gà để không bị bung ra.
  • Bước 4: Gập cùi chỏ lên bụng để tạo tư thế ngồi tự nhiên. 

3.2 Buộc gà cúng kiểu gà bay

Buoc ga cung canh tien

Kiểu buộc gà cúng này khá đơn giản với các bước sau.

  • Bước 1: Bẻ nhẹ hai cánh gà và vắt ngược lên phía lưng.
  • Bước 2: Dùng dây buộc cố định ở phần khắp xương cánh lên phần đầu gà.
  • Bước 3: Giữ cho phần đầu luôn hướng về phía trước, dựng thẳng lên cho đẹp mắt trong khi đó phần chân xếp lại thật gọn. 

3.3 Buộc gà cúng kiểu gà quỳ

Ga kieu quy

Buộc gà kiểu quỳ có ưu điểm là dáng gà luộc trông tự nhiên và nhìn rõ được đầy đủ đầu, cánh chân, tạo cảm giác to hơn, trông bắt mắt hơn.

  • Bước 1: Khứa nhẹ khớp rồi bẻ quặp 2 chân gà ra phía sau, dùng dây buộc cố định để tạo dáng quỳ sao cho tự nhiên.
  • Bước 2: Cố định thẳng đầu và khép 2 cánh vào sát sườn bên gà.

Đó là những ý nghĩa và phong tục gà ngậm hoa hồng trong dịp Tết. Hy vọng bài viết sẽ giúp bạn hiểu rõ hơn về truyền thống này và áp dụng đúng cách cho mâm cúng gia đình.

Tin cùng chuyên mục